คำตอบสั้นที่สุดคือกลางพฤศจิกายนถึงปลายมกราคม ส่วนคำตอบที่ยาวกว่านั้นขึ้นอยู่กับว่ามาทำอะไร เพราะสิ่งที่พร้าวมีให้ในแต่ละเดือนไม่เหมือนกันเลย
ถ้ามาเพื่อล่องเรือชมต้นฉำฉากลางน้ำ ซึ่งเป็นเหตุผลที่คนส่วนใหญ่มาพร้าว ฤดูเริ่มราวกลางเดือนตุลาคม หลังฝนหมดและน้ำในเขื่อนเต็ม ส่วนช่วงที่สวยที่สุดคือกลางเดือนพฤศจิกายนไปจนถึงปลายเดือนมกราคม
ถ้ามาเพื่อน้ำตกและความเขียว ให้กลับกันเลย คือหน้าฝนตั้งแต่มิถุนายนถึงกันยายน เป็นช่วงที่น้ำตกม่อนหินไหลแรงที่สุดและทั้งอำเภอเขียวที่สุด
ช่วงเดียวที่เราจะบอกตรงๆ ว่าอย่าเพิ่งมาคือกุมภาพันธ์ถึงเมษายน ซึ่งเป็นฤดูเผาของภาคเหนือ ไม่ใช่ว่าเที่ยวไม่ได้ แต่สิ่งที่พร้าวมีดีคือวิวจากมุมสูงกับอากาศ ซึ่งเป็นสองอย่างที่หายไปพอดีในช่วงนั้น
เดือนที่เน้นไว้คือช่วงฤดูล่องเรือชมต้นฉำฉา
| เดือน | ล่องเรือ | อากาศและหมอก | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|---|
| มกราคม | ดีที่สุด ถึงปลายเดือน | หนาว ฟ้าใส หมอกเช้ามาสม่ำเสมอ | ปลายเดือนเป็นช่วงท้ายของฤดูที่สวยที่สุด หลังจากนั้นหมอกเริ่มบางลง |
| กุมภาพันธ์ | ยังล่องได้ | เริ่มอุ่นขึ้น ทัศนวิสัยเริ่มลดลง | เข้าสู่ช่วงหมอกควัน ควรเช็กค่าฝุ่นก่อนออกเดินทาง |
| มีนาคม | ล่องได้ แต่ภาพไม่สวย | ร้อน หมอกควันหนาที่สุดของปี | ถ้าตั้งใจมาถ่ายภาพ เลื่อนไปช่วงอื่นคุ้มกว่า |
| เมษายน | ล่องได้ แต่ภาพไม่สวย | ร้อนที่สุดของปี ควันยังไม่จาง | ช่วงสงกรานต์คนเยอะ ที่พักเต็มเร็วกว่าปกติ |
| พฤษภาคม | ล่องได้ | ฝนแรกมา ควันจางลงเร็ว ฟ้ากลับมาใส | ต้นไม้เริ่มเขียว อากาศดีขึ้นชัดเจนแต่คนยังไม่เยอะ |
| มิถุนายน | ล่องได้ ต้องดูฟ้า | ฝน อากาศเย็นลง | น้ำตกเริ่มแรง เป็นช่วงที่ควรเปลี่ยนเป้าหมายจากทะเลสาบไปน้ำตก |
| กรกฎาคม | ล่องได้ ต้องดูฟ้า | ฝนชุก เขียวทั้งอำเภอ | น้ำตกม่อนหินไหลแรงและสวยที่สุดในช่วงนี้ |
| สิงหาคม | ล่องได้ ต้องดูฟ้า | ฝนหนักที่สุดของปี | ทางขึ้นดอยลื่น มีน้ำไหลข้ามถนนและหินร่วงเป็นช่วง |
| กันยายน | ล่องได้ ต้องดูฟ้า | ฝนยังหนัก น้ำในเขื่อนขึ้นสูง | บางปีน้ำสูงจนเข้าไปถึงต้นฉำฉาไม่ได้ ควรโทรถามท่าเรือก่อน |
| ตุลาคม | กลางเดือนเริ่มฤดู | ฝนเริ่มหมด ฟ้าเปิด อากาศเริ่มเย็น | น้ำในเขื่อนเต็มที่สุดหลังหมดฝน แล้วค่อยๆ ลดลงตลอดฤดูหนาว |
| พฤศจิกายน | กลางเดือนเป็นต้นไป ดีที่สุด | เริ่มหนาว หมอกเช้ามาสม่ำเสมอ | ช่วงที่คนถ่ายภาพรอกันทั้งปี เริ่มควรจองเรือล่วงหน้า |
| ธันวาคม | ดีที่สุด | หนาวที่สุด ฟ้าใส หมอกหนา | ช่วงปีใหม่คนเยอะมาก ควรจองทั้งเรือและที่พักล่วงหน้า |
ไม่ใช่เรื่องอากาศอย่างเดียว ระดับน้ำในเขื่อนมีผลพอๆ กัน
ต้นฉำฉายืนอยู่กลางผืนน้ำท้ายเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล ภาพที่คนมาตามหาจึงเกิดขึ้นได้ต่อเมื่อระดับน้ำอยู่ในช่วงที่พอดี น้ำขึ้นสูงสุดตอนปลายฝน บางปีสูงจนเรือเข้าไปไม่ได้ แล้วค่อยๆ ลดลงตลอดฤดูหนาว ซึ่งเป็นช่วงที่ลงเรือได้ดีที่สุด
หมอกลอยขึ้นจากผิวน้ำตอนฟ้าสางและอยู่ราวหนึ่งชั่วโมงเท่านั้น ต้องการอากาศเย็นกับน้ำที่ยังอุ่นพร้อมกัน จึงมาสม่ำเสมอเฉพาะฤดูหนาว เดือนอื่นมีบ้างแต่เดาไม่ได้ นี่คือเหตุผลที่เรือรอบ 06.00 น. เป็นรอบที่คนจองมากที่สุด
กุมภาพันธ์ถึงเมษายนเป็นฤดูเผาของภาคเหนือ ทัศนวิสัยบนดอยลดลงมากและคุณภาพอากาศแย่ต่อเนื่องหลายสัปดาห์ เราแนะนำให้เลี่ยงถ้าเลือกได้ หรืออย่างน้อยเช็กค่าฝุ่นก่อนออกเดินทางทุกครั้ง
ทะเลสาบผาแดงคืออ่างเก็บน้ำของเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล ซึ่งมีความจุที่ระดับเก็บกักปกติราว 265 ล้านลูกบาศก์เมตร ระดับน้ำจึงเปลี่ยนตลอดปี ขึ้นสูงสุดตอนปลายฝนแล้วค่อยๆ ลดลงตลอดฤดูแล้ง และแต่ละปีไม่เหมือนกัน
เราไม่ทำตารางระดับน้ำรายเดือนไว้ในหน้านี้ เพราะตัวเลขของปีที่แล้วใช้ทำนายปีนี้ไม่ได้ แต่ดูค่าล่าสุดเองได้จากหน้าแหล่งน้ำขนาดใหญ่ ของสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ แล้วมองหาแถวแม่งัดสมบูรณ์ชล จังหวัดเชียงใหม่
พอให้เห็นภาพ วันที่ 29 ตุลาคม 2569 มีน้ำอยู่ 257.71 ล้านลูกบาศก์เมตร หรือราว 97% ซึ่งเป็นระดับเกือบเต็มตามปกติของช่วงปลายฝน
แต่ตัวเลขเป็นแค่ภาพกว้าง คนที่รู้ดีที่สุดว่าวันนี้ลงเรือได้ไหมคือเจ้าของท่า เบอร์ของทุกท่าอยู่ในหน้าท่าเรือ โทรถามก่อนออกเดินทางใช้เวลาไม่ถึงนาที และดีกว่าขับรถขึ้นมาหนึ่งชั่วโมงสี่สิบนาทีแล้วพบว่าเข้าไม่ได้
พร้าวไม่ได้มีแค่ทะเลสาบ และบางอย่างดีกว่าในช่วงที่เรือไม่สวยด้วยซ้ำ
กลางเดือนพฤศจิกายนถึงปลายเดือนมกราคม เป็นช่วงที่อากาศหนาว ฟ้าใส หมอกเช้าบนทะเลสาบผาแดงมาสม่ำเสมอ และระดับน้ำเหมาะกับการล่องเรือชมต้นฉำฉากลางน้ำ ถ้ามาได้ครั้งเดียวในปี ให้เป็นช่วงนี้
เรือวิ่งได้เกือบตลอดปี แต่ฤดูที่เหมาะกับการมาชมเริ่มราวกลางเดือนตุลาคม หลังฝนหมดและน้ำในเขื่อนเต็ม ช่วงที่สวยที่สุดคือกลางเดือนพฤศจิกายนถึงปลายเดือนมกราคม ส่วนหน้าฝนบางปีน้ำสูงจนเข้าไม่ได้ ควรโทรถามท่าเรือก่อนเดินทาง
ไม่ได้มีทุกวัน หมอกต้องการอากาศเย็นกับน้ำที่ยังอุ่นพร้อมกัน จึงมาสม่ำเสมอเฉพาะฤดูหนาว และอยู่แค่ราวหนึ่งชั่วโมงหลังฟ้าสาง ถ้าตั้งใจมาถ่ายต้องลงเรือรอบ 06.00 น. มาสายกว่านั้นมักไม่เจอ
ราวเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายน เป็นฤดูเผาของภาคเหนือ ช่วงนี้ยังเที่ยวพร้าวได้และเรือยังวิ่ง แต่ทัศนวิสัยจากมุมสูงลดลงมากจนแทบไม่เห็นวิว และคุณภาพอากาศแย่ต่อเนื่องหลายสัปดาห์ ถ้ามาเพื่อถ่ายภาพ หรือมากับเด็กและผู้สูงอายุ แนะนำให้เลี่ยง
ได้ และเป็นช่วงที่พร้าวเขียวที่สุด น้ำตกม่อนหินไหลแรงและสวยที่สุดในรอบปี แต่ทางขึ้นดอยลื่น มีน้ำไหลข้ามถนนและหินร่วงเป็นช่วง โดยเฉพาะเดือนสิงหาคมถึงกันยายน ควรเลี่ยงการขับกลางคืน
ช่วงนอกฤดูมักไปถึงแล้วลงเรือได้เลย แต่ตั้งแต่กลางเดือนพฤศจิกายนถึงมกราคม โดยเฉพาะวันหยุดยาวและช่วงปีใหม่ ควรโทรจองล่วงหน้า เพราะรอบ 06.00 น. เป็นรอบที่คนจองมากที่สุดและแต่ละท่ามีเรือจำกัด